2008 yılından beri ilk kez, dev yıldıza gözetlemi başladı. Bilim adamları, Çin Einstein Probe’dan anlık X ışını parlaması tespit etti. Sanki gökyüzü bir anlık renk değiştiriyor gibi, dev yıldızın içindeki patlama anında şok dalgası yüzeyini yarıp geçti. Bu olay, her süpernovada meydana gelen “şok kırması” olarak adlandırılıyor, ama o kadar kısa ki gözlemlenmesi zor.
Şok dalgası yıldızın dış katmanlarını ve etrafındaki maddeleri yarıp geçerken, X ışınlarında tespit ettiğimiz sinyal üzerinde iz bıraktı. Bilim adamları bu izleri işleyerek dev yıldızın ölümüne dair önsözleri görebilti. Öyle ki, gözlem süresince Chandra X-ışını Gözlemevi ve yer tabanlı teleskoplar devreye girdi. 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki bu yıldız, Patlamadan önce Güneş’ten 30 kat daha büyük kütleye sahipti.
Yıldızın patlamadan önce güçlü rüzgârlar sayesinde hidrojen ve helyumdan oluşan dış katmanları savurdu. Nadir bir Wolf‑Rayet yıldızı olduğu bildirildi. Gama ışını patlaması tespit edilmedi, ama patlama “geniş çizgili Tip Ic” süpernovası olarak sınıflandırıldı. Maddeler ışık hızının %10’undan daha hızlı savruldu, fakat gama ışını gözlemlenmedi.
Araştırmacılar, süpernovanın Güneş’in arkasında kaldığı anlara kadar yaklaşık üç ay boyunca gözlemleri sürdürdü. Pittsburgh’ta bulunan Brendan O’Connor, bu süreci eşzamanlı yakalamanın tesadüf gerektirdiğini söyledi. Maryland’teki Jillian Rastinejad ise şok dalgasının radar gibi işlediğini belirtti. O, “Şok dalgası yıldızın dış katmanlarını ve etrafındaki maddeleri yarıp geçerken, X ışınlarında iz bırakır. Bu X ışınlarıyla çökmek üzere olan yıldıza dair eşsiz bakış elde edebiliriz” dedi.
Patlamanın ardından, yoğun kütleli bir kara delik kalmış. Gökbilimciler, bu devasa yıldızların ölümleri düşündüğümüzden farklı şekillerde gerçekleşebildiğini gösterdi. Bilim insanları, bu uç süpernovaların Dünya’da yeniden oluşturulamayacak ekstrem koşullarda fizik yasalarını inceleme fırsatı sunan laboratuvarlar olduğunu vurguladı.
Bakalım bundan sonra gökyüzünde başka hangi sürprizler bizi bekliyor? Gelişmeleri izliyoruz, merakla bekliyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
